
18 մայիսի, 2025 թ.Alexkom000CC BY 4.0աղբյուր
Երկու բետոնե ծավալ՝ կախված Տիգրան Մեծի պողոտայի վրայով վանտերով. Հայաստանում առաջին նման ծածկը։ Ներսում եղել է 2880 տեղ, գլխավոր դահլիճի առաստաղին՝ աստղային երկինք, և չորս նկարիչների աշխատանքներ։ Շենքը կանգուն է և պետական պահպանության տակ. կինոթատրոն այնտեղ չկա 2000-ականների սկզբից, ինտերիերը քանդված է, դահլիճները՝ փակ։
- Նախագիծ
- 1970
- Կառուցված
- 1975
- Հասցե
- Տիգրան Մեծի պողոտա 14, Երևան
- Հեղինակներ
- Արթուր Թարխանյան (ճարտարապետ), Սպարտակ Խաչիկյան (ճարտարապետ), Հրաչյա Պողոսյան (ճարտարապետ)
Հուշարձանների պետական ցուցակը շենքը թվագրում է 1975 թվականով. հանդիսատեսի համար բացվել է 1974 թ. դեկտեմբերին, շինարարությունն ընթացել է 1971 թվականից։
Պահպանության կարգավիճակ
- Գրառում պետցուցակում
- №263
- Ցուցակում է
- 14 օգոստոսի, 2025 թ.
- Հիմքը
- ՀՀ կառավարության 14.08.2025 թ. N 1151-Ն որոշում
Երևանի հուշարձանների պետական ցուցակի թիվ 263 գրառումը՝ «Այրարատ» («Ռոսիա») կինոթատրոնի շենք», հանրապետական նշանակություն, ԽՍՀՄ մրցանակ՝ 1979 թ.։ 2004 թվականի ցուցակում շենքը չի եղել. այն ավելացրել է N 1151-Ն որոշումը՝ նույն ակտով և նույն օրը, ինչ «Զվարթնոց»-ի հին մասնաշենքը։ Պահպանության կարգավիճակը չխանգարեց քանդել ինտերիերը։
ՀՀ ԱՐԼԻՍՀՀ ԱՐԼԻՍԹվեր
Ժամանակագրություն
- Ծագում
Նախագիծ, որը վիճում է Թամանյանի հետ
Ճարտարապետների միությունը հաստատում է մոդեռնիստական նախագիծը երկօրյա բանավեճից հետո. մի մասը կտրուկ դեմ էր դասական ավանդույթից հեռանալուն։
Արթուր Թարխանյան, Սպարտակ Խաչիկյան, Հրաչյա Պողոսյան
Mediamax - Զարգացում
«Եկեղեցին, որը նա այդպես էլ չկառուցեց»
Անահիտ Թարխանյանն իր հոր մասին. «Նա ասում էր, որ այդպես էլ չկարողացավ եկեղեցի նախագծել, բայց այստեղ դա իրեն հաջողվեց»։ Կենտրոնական դահլիճի առաստաղն աստղային երկինք էր. մարդիկ գլուխները բարձրացնում էին և աստղեր տեսնում։
Անահիտ Թարխանյան, Արթուր Թարխանյան
Sputnik Армения - Ուղենիշ
Բացում
Բացի դահլիճներից՝ ցուցահանդեսային տարածքներ, պարահրապարակներ, սրճարաններ և բար. շենքը գործել է որպես մշակութային կենտրոն, ոչ միայն կինոթատրոն։
MediamaxВикипедия - ՈւղենիշՀաղթանակ
ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի մրցանակ
Մրցանակը ստանում են նախագծի բոլոր երեք հեղինակները։
ՀՀ ԱՐԼԻՍВикипедия - Զարգացում
Վերանվանվում է «Այրարատ»
Անկախությունից հետո անվանումը փոխվում է. հենց «Այրարատ» անունով է շենքը հետագայում մտնում հուշարձանների ցուցակ։
Википедия - ՈրոշումԿորուստ
Մասնավորեցում մոտ 500 հազար դոլարով
Գնորդը «Սիլ Կոնցեռն» խմբի մեջ մտնող ընկերություն է։ Դեկորատիվ քանդակների մեծ մասը ոչնչացվել է հետագա աշխատանքների ընթացքում։
«Սիլ Կոնցեռն»
MediamaxВикипедия - Զարգացում
Բացվում է առևտրի կենտրոնի առաջին հերթը
Շենքին վերադարձվում է պատմական «Ռոսիա» անվանումը՝ արդեն որպես առևտրի և ժամանցի կենտրոն։ Կինոցուցադրությունը վերականգնելու խոստումը չի կատարվել։
«Սիլ Կոնցեռն»
MediamaxВикипедия - ԶարգացումԿորուստ
Վերակառուցման աշխատանքները կասեցվում են
Դահլիճները մնում են փակ, ինտերիերը՝ քանդված։
Mediamax - Մեդիա
Ինտերիերը լուսանկարվում է ներսից
Ազատ արտոնագրով լուսանկարների շարքը ֆիքսում է դահլիճների, հատակի, վիտրաժների և կասետոնների վիճակը՝ այն, ինչ սովորաբար մնում է փակ դռների հետևում։
Wikimedia Commons - ՈւղենիշՀաղթանակ
Շենքը մտնում է հուշարձանների պետական ցուցակ
N 1151-Ն որոշումը կինոթատրոնը ներառում է Երևանի ցուցակում՝ թիվ 263 գրառմամբ, ցուցակն առանց նրա հաստատվելուց քսանմեկ տարի անց։ Նույն ակտով և նույն օրը ցուցակ է մտնում «Զվարթնոց»-ի հին մասնաշենքը. երկու շենքերն էլ Թարխանյանի և Խաչիկյանի գործերն են։
ՀՀ ԱՐԼԻՍՀՀ ԱՐԼԻՍ
Ինչ է կորել
- Mediamax
Դեկորատիվ քանդակը և ինտերիերի հարդարանքը, այդ թվում՝ Համայակ Բդեյանի թափանցիկ միջնորմը՝ մոտ 10 մետր լայնությամբ և 3,5 մետր բարձրությամբ
- MediamaxВикипедия
Կինոցուցադրությունը. 2880 տեղանոց երեք դահլիճները փակ են և չեն գործում
- Mediamax
Նախասրահը որպես հանրային տարածք. սամովարներով թեյարանը, սանդուղքի տակի կլոր բարը, հայ կինոդերասանների դիմանկարները
Պատկերասրահ
Գլխավոր դահլիճի կոնսոլները ծածկում են մոտ 40 մետր թռիչք՝ վանտերով, առաջին անգամ Հայաստանում։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Այստեղ էին տոմսարկղերը։ Կողքին՝ նախասրահում, թեյարան էր՝ սամովարներով, իսկ սանդուղքի տակ՝ կլոր բար։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Այն, ինչ մնացել է ինտերիերից, որի վրա աշխատել են Երվանդ Քոդաբաշյանը, Հենրիկ Էլիբեկյանը, Հովհան Պետրոսյանը և Համայակ Բդեյանը։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
1600 տեղանոց գլխավոր դահլիճը։ Հենց նրա առաստաղն է Արթուր Թարխանյանը դարձրել աստղային երկինք։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Հովանոցի կասետոնները այն քչերից են, որ պահպանվել են սկզբնական տեսքով։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Վիտրաժի մնացորդները։ Դեկորատիվ աշխատանքների մեծ մասը ոչնչացվել է մասնավորեցումից հետո։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Հատակը, որով քայլել է 1974 թվականի հանդիսատեսը, հատվածներով։
23 դեկտեմբերի, 2024 թ.Алексей ВеллогCC BY-SA 4.0աղբյուր
Նկարահանված է որպես պետական պահպանության տակ գտնվող հուշարձան՝ 1.6/263 համարով։
30 սեպտեմբերի, 2025 թ.Armenian WorldCC BY-SA 4.0աղբյուր
Առնչվող թեմաներ
Աղբյուրներ
- ՈրոշումԵրևան քաղաքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակ (թիվ 263)ՀՀ ԱՐԼԻՍ
- ՈրոշումՀՀ կառավարության 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի N 1151-Ն որոշում «ՀՀ կառավարության մի շարք որոշումներում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին»ՀՀ ԱՐԼԻՍարխիվ · 27 հուլիսի, 2026 թ.
- Մեդիա«Ռոսիա» կինոթատրոն. (ոչ) կենդանի պատմությունMediamaxարխիվ · 07 սեպտեմբերի, 2025 թ.
- ՄեդիաԵրևանի «Ռոսիա» կինոթատրոնը կառուցվել է «եկեղեցական շեշտով»Sputnik Армения
- Մեդիա«Ռոսիա» (կինոթատրոն, Երևան)Википедияարխիվ · 25 հոկտեմբերի, 2025 թ.
- Դիտարկում«Ռոսիա» կինոթատրոնի ինտերիերի լուսանկարումը, 2024 թ. դեկտեմբերի 23Wikimedia Commonsարխիվ · 16 դեկտեմբերի, 2024 թ.