ՇենքԼքվածՍպառնալիքի տակ

«Զվարթնոց»-ի հին մասնաշենք

Կլոր մասնաշենք, Տերմինալ 1

2 մայիսի, 2013 թ.Matvey AndreyevCC BY 3.0 աղբյուր

Կլոր մասնաշենք, որտեղ մեքենան ուղևորին հասցնում էր անմիջապես իր ելքի մոտ, իսկ ինքնաթիռները կանգնած էին շրջանաձև՝ դրսում։ 2011 թվականից ուղևոր չի ընդունում։ Շենքը հուշարձանների պետական ցուցակում է, և այդուհանդերձ տասը տարի շարունակ մերթ մասնակի քանդման թույլտվություն է ստանում, մերթ մնում առանց պահպանման հստակ ծրագրի։

Նախագիծ: 1970
Կառուցված: 1981
Հասցե: Երևանից 15 կմ արևմուտք, «Զվարթնոց» օդանավակայան
Հեղինակներ: Արթուր Թարխանյան (ճարտարապետ), Սպարտակ Խաչիկյան (ճարտարապետ), Լևոն Չերքեզյան (ճարտարապետ), Ժորժ Շեխլյան (ճարտարապետ), Սարգիս Բաղդասարյան (ինժեներ)

Հուշարձանների պետական ցուցակը շենքը թվագրում է 1981 թվականով։ Մամուլը սովորաբար գրում է, որ առաջին հերթը բացվել է 1980 թ. նոյեմբերին, իսկ համալիրն ամբողջությամբ գործարկվել է 1982 թ. փետրվարին. տարբերությունը փուլային շահագործման հետևանք է, ոչ թե փաստերի շուրջ վեճ։

Պահպանության կարգավիճակ

Հուշարձանների պետցուցակումհանրապետական նշանակության

Գրառում պետցուցակում: №12
Ցուցակում է: 14 օգոստոսի, 2025 թ.
Հիմքը: ՀՀ կառավարության 14.08.2025 թ. N 1151-Ն որոշում

Երևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակի թիվ 12 գրառումը՝ հանրապետական նշանակություն, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1985 թ.։ Շենքն ավելացրել է N 1151-Ն որոշումը. մինչև 2025 թ. օգոստոսի 14-ը գործող խմբագրությունում այդպիսի գրառում չկա։ Ցուցակում գտնվելը 2026 թ. հուլիսին հաստատել է նաև նախարարությունը։

ՀՀ ԱՐԼԻՍ ՀՀ ԱՐԼԻՍ

Թվեր

5 615 789

Ուղևորներ 2025 թվականին

The Armenian Report

Տարեկան 3-4 մլն ուղևոր

Նոր մասնաշենքի նախագծային հզորություն

The Armenian Report

15-20 մլն դոլար

Վերակառուցման արժեքի գնահատական

News-Armenia

ՀԽՍՀ, 1985 թ.

Պետական մրցանակ

ՀՀ ԱՐԼԻՍ

Ժամանակագրություն

1970Ծագում
Մրցույթ նոր օդակայանի համար
Հաղթում է սկզբունքորեն կլոր շենքի նախագիծը. ուղևորը մեքենայով մոտենում է իր ելքին, այլ ոչ թե անցնում ընդհանուր սրահով։
Արթուր Թարխանյան, Սպարտակ Խաչիկյան, Լևոն Չերքեզյան
ՀՀ ԱՐԼԻՍ
1980 թ․ նոյեմբերՈւղենիշ
Բացվում է առաջին հերթը
Համալիրն ամբողջությամբ գործարկվում է 1982 թ. փետրվարին։ Հուշարձանների պետական ցուցակը շենքը թվագրում է 1981 թվականով։
The Armenian Report ՀՀ ԱՐԼԻՍ
1985Մեդիա
Նկարահանվում է «Պան Կլյակսայի ճամփորդությունները» ֆիլմում
Մասնաշենքը խաղում է Գյուտարարների կղզու հրամանատարական հարթակի դերը 1986 թվականին թողարկված լեհական ֆիլմում։
Filmweb
1985ՈւղենիշՀաղթանակ
ՀԽՍՀ պետական մրցանակ
ՀՀ ԱՐԼԻՍ
2006Զարգացում
Ժամանման սրահը տեղափոխվում է նոր մասնաշենք
Դատարկման առաջին քայլը. շրջանը սկսում է դատարկվել մաս առ մաս։
«Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ
The Armenian Report
16 սեպտեմբերի, 2011 թ.ՈւղենիշԿորուստ
Վերջին ուղևորը
Նոր մասնաշենքի երկրորդ հերթի գործարկումով կլոր շենքը դադարում է սպասարկել չվերթները և այդ ժամանակվանից դատարկ է։
The Armenian Report
2012Քաղաքացիական գործողություն
Վիեննայի ճարտարապետական կոնգրեսը խնդրում է պահպանել շենքը
19-րդ կոնգրեսն ընդունում է Հայաստանին ուղղված բանաձև։
A1+
2013ՈրոշումՎիճարկվում է
Կոնցեսիոները խնդրում է քանդման թույլտվություն
Դիմում Երևանի քաղաքապետարան՝ քանդել հին շենքը՝ նոր մասնաշենքն ընդլայնելու համար։
«Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ, Երևանի քաղաքապետարան
A1+Ազատություն / RFE-RL
11 նոյեմբերի, 2013 թ.Քաղաքացիական գործողությունՀաղթանակ
Հասարակական խորհուրդը մերժում է քանդման առաջարկը
A1+
15 հոկտեմբերի, 2015 թ.Քաղաքացիական գործողություն
Համահայկական ճարտարապետների ֆորումը դիմում է իշխանություններին
Երրորդ ֆորումը խնդրում է պահպանել շենքը։
A1+
2015 թ․ դեկտեմբերՈրոշումԿորուստՎիճարկվում է
Քաղաքապետարանը թույլատրում է մասնակի քանդում
Թույլտվությունը տրվում է օդանավակայանի կոնցեսիոներին։ Ճարտարապետ Անահիտ Թարխանյանը որոշումը հրապարակավ անվանում է կոռուպցիոն շահերի հետևանք։
Տարոն Մարգարյան, «Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ
A1+
2016ԶարգացումԿորուստ
Էստակադան ապամոնտաժվում է
Էստակադան ճանաչվում է վթարային և ապամոնտաժվում։ Անհետանում է մտահղացման այն մասը, որի համար շենքը կլոր էր. մեքենայով ուղիղ ելքի մոտ մոտենալը։
The Armenian Report
2018ՈրոշումՎիճարկվում է
Կառավարության ծրագիր. պահպանել աշտարակը, քանդել մասնաշենքը
Փաստաթղթում նախատեսված է 1 մլն դոլար աշտարակի ամրացման և 750 հազար դոլար մասնաշենքի քանդման համար։
PanARMENIAN.Net
14 օգոստոսի, 2025 թ.ՈւղենիշՀաղթանակ
Շենքը մտնում է հուշարձանների պետական ցուցակ
Կառավարության N 1151-Ն որոշում, թիվ 12 գրառում, հանրապետական նշանակություն։ Տասնամյա վեճի ընթացքում առաջին անգամ շենքը ստանում է իրավական պաշտպանություն։ Նույն ակտով ցուցակ է մտնում նաև «Ռոսիա» կինոթատրոնը՝ նույն ճարտարապետների մյուս խոշոր գործը։
ՀՀ ԱՐԼԻՍ The Armenian Report ՀՀ ԱՐԼԻՍ
~2026ՈրոշումԱնհասկանալի
Հուշարձանների ցուցակից հանելու որոշման նախագիծ
2026 թ. գարնանը տարածքային կառավարման նախարարությունը նախագիծը տեղադրում է e-draft հարթակում։ Տեքստը կարճ է. ուժը կորցրած ճանաչել Երևանի հուշարձանների պետցուցակի «Մալաթիա-Սեբաստիա» աղյուսակի 12-րդ կետը՝ հենց այն գրառումը, որով ամրագրված է մասնաշենքը։ Հիմնավորման մեջ խոսվում է «արդիականացման և գործառնական վերափոխման» մասին։ Հարթակում նախագիծը նշված է որպես ընդունված, սակայն կառավարության նիստերի օրակարգ չի մտել և որոշում չի դարձել։
ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն
e-draft.am Ազատություն / RFE-RL
2026 թ․ հունվարՈրոշում
Հաստատվում է կոնցեսիոն պայմանագրի հինգերորդ փոփոխությունը
Օդանավակայանի ընդլայնման ծրագիրը գնահատվում է մոտ 425 մլն դոլար՝ մինչև 2033 թ., օպերատորը խոսում է տասնամյակի ընթացքում 500 մլն դոլարի մասին։
«Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ
The Armenian Report
16 հուլիսի, 2026 թ.Որոշում
Գիտամեթոդական խորհուրդը հավանություն է տալիս մաստեր պլանին
Հավանությունը տրվել է այն պայմանով, որ հետագա ճարտարապետական լուծումները կհամաձայնեցվեն մասնագիտական կառույցների հետ։ Հուշարձանի կարգավիճակի հարցը խորհրդում չի քննարկվել։
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն
Ազատություն / RFE-RL
30 հուլիսի, 2026 թ.Քաղաքացիական գործողություն
Ճարտարապետները ահազանգում են
Արթուր Թարխանյանի կենտրոնը կոչ է անում կառավարությանը վերանայել մաստեր պլանը և պահպանել շենքը։ Անահիտ Թարխանյան. շենքը որպես եզակի նմուշ պահպանելը չի դիտարկվել, առավելագույնը՝ միայն մի մասի պահպանումը։
Արթուր Թարխանյանի կենտրոն, Անահիտ Թարխանյան
Ազատություն / RFE-RL Sputnik Армения

Ինչ է կորել

Վերին օղակի էստակադան։ Մեքենան մոտենում էր հենց այն սեկցիային, որի համարը նշված էր տոմսում, և ավտոմեքենայի դռնից մինչև գրանցման սեղան մնում էր 13,5 մետր։ Հենց այս սցենարի համար էլ մտածվել էր շրջանը։
2016
archi.ru / ТАТЛИН The Armenian Report
Ուղևորափոխադրման գործառույթը. 2011 թվականից շենքը չվերթ չի սպասարկում
16 սեպտեմբերի, 2011 թ.
The Armenian Report

Վիճելի կետեր

Քննարկվո՞ւմ է պահպանության կարգավիճակի հանումը։

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն30 հուլիսի, 2026 թ.

«Ցուցակից հանելու հետ կապված որևէ քննարկում չի եղել»։ Շենքը հուշարձանների պետական ցուցակում է։

Ազատություն / RFE-RL

Արթուր Թարխանյանի կենտրոն, Անահիտ Թարխանյան30 հուլիսի, 2026 թ.

Ահազանգը բխում է ոչ թե առանձին նախագծից, այլ մաստեր պլանից. դրա ոչ մի տարբերակում շենքն ամբողջությամբ պահպանելը նախատեսված չէ։

Ազատություն / RFE-RL

Ինչն է ստուգելի

Ստուգելին հետևյալն է. ցուցակից հանելու նախագիծն իրոք հրապարակվել է e-draft-ում 2026 թ. գարնանը, բայց կառավարության որոշում չի դարձել։ Տարածքային կառավարման նախարարությունը հայտնել է, որ այդ հարցն այլևս չի քննարկվում, բայց քննարկվում է հին մասնաշենքը փոփոխելու տարբերակը. թե ինչ է դա ենթադրում, խոստացել են բացահայտել մաստեր պլանի հանրային քննարկման ժամանակ։